Sayıları sürekli artış gösteren motorlu taşıtlar büyük kent merkezlerinde ciddi hava kirliliğine neden olmaktadır. Motorlu taşıtlardan kaynaklanan egzoz emisyonlarının azaltılmasında egzoz emisyon ölçümleri ve denetimleri büyük önem taşımaktadır.

 

8 Mayıs 2003 tarih ve 25102 sayılı  Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 4856 sayılı Çevre ve Orman Bakanlığı Teşkilat  ve Görevleri Hakkında Kanunun Çevre Yönetimi Genel Müdürlüğünün görevlerinin tanımlandığı 9 uncu Maddesinin ( ı ) bendi gereğince “Motorlu kara taşıtları işletenlerin, egzoz emisyonlarının yönetmelikle belirlenen standartlara uygunluğunu belgelemek üzere Bakanlığa ait yada Bakanlıkça yetkili kılınacak egzoz emisyon ölçüm istasyonlarında ölçüm yaptırmalarını sağlamak, bu konuda idari, mali ve teknik esas ve usulleri belirlemek” görevi  Bakanlığımıza verilmiştir.

 

            Bu hususta mevzuatın yetki verdiği bir kuruluş olarak Bakanlığımızca konuyu ülke çapında standart bir uygulamaya kavuşturmak amacıyla, Çevre Mevzuatının AB Mevzuatına uyum çalışmaları da dikkate alınarak hazırlanan “Trafikte Seyreden Motorlu Kara Taşıtlarından Kaynaklanan Egzoz Gazı Emisyonlarının Kontrolüne Dair Yönetmelik” ve “Motorlu Kara Taşıtlarının Egzoz Emisyonlarının Ölçüm ve Denetlenmesine İlişkin Tebliğin Yürürlükten Kaldırılmasına Dair Tebliğ” 8 Temmuz 2005 tarih ve 25869 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanmıştır.

 

            Ayrıca 13.05.2006 tarih ve 26167 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren “Çevre Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun” ile de Egzoz Emisyon Ölçüm ve denetlenmesine ilişkin  düzenlemeler getirilmiştir.

 

            Yukarıda bahsedilen kanun ve Yönetmeliğin Bakanlığımıza verdiği yetki ve görevler çerçevesinde; trafikte seyreden motorlu taşıtların hava kirliliğine olabilecek olumsuz etkilerinin azaltılması ve hava kalitesinin korunmasına yönelik gerekli önlemlerin alınması amacıyla halen yürütülmekte olan  hizmetlerin yeniden düzenlemesi ihtiyacı duyulmuştur. Egzoz emisyon ölçüm ve denetimlerine bu talimat hükümleri doğrultusunda devam edilecektir. Bu Genelge ile 2006/1sayılı genelge yürürlükten kaldırılmıştır.

 

Bakanlığımızdan daha önce yetki belgesi almış olan TS 12047 standardı dışındaki mobil veya sabit egzoz gazı emisyon ölçüm istasyonlarının yetkileri ilgili yönetmelik Geçici Madde-1 kapsamında  31 Aralık 2006 tarihinde sona ermiştir. Egzoz emisyon ölçümü yapmak üzere ilk defa başvuru yapacak istasyonların ise; TS 12047 “Yetkili Servisler-Motorlu Araçlar İçin- Kurallar” standardını sağlayan sabit istasyon veya TS-EN 45004 (TS EN ISO/IEC 17020:2004 )“Çeşitli Tipteki Muayene Kuruluşlarının Çalıştırılmaları İçin Genel Kriterler” standardını sağlayan Araç Muayene İstasyonu olması gerekmektedir.

 

 Özelleştirilen “Araç Muayene İstasyonları”nın egzoz emisyon ölçümü yapabilmeleri için,  yetkilendirme Bakanlığımızda kalmak  koşulu ile  Özelleştirme  İdaresi Başkanlığı  ve Bakanlığımız arasında bir Ön Protokol imzalanmıştır. Araç Muayene İstasyonlarının egzoz emisyon ölçümü yapmak istemeleri durumunda her bir istasyon için İl Çevre ve Orman Müdürlüklerine başvurmaları gerekmektedir. Araç Muayene İstasyonlarının egzoz emisyon ölçümlerine ilişkin detaylı bilgi sonra verilecektir.

 

2007 yılında ilk defa başvuru yapacak TS 12047 “Yetkili Servisler-Motorlu Araçlar İçin- Kurallar” standardını ve TS EN 45004 (TS EN ISO/IEC 17020:2004)“Çeşitli Tipteki Muayene Kuruluşlarının Çalıştırılmaları İçin Genel Kriterler” standardını sağlayan Araç muayene istasyonları ve  1.1.2007 tarihi öncesinde yetki belgesi verilen TS 12047 Standardını sağlayan sabit istasyonlarla Ek-1’de yer alan Protokol yapılacaktır.

 

Yukarıda adı geçen  8 Temmuz 2005 tarih ve 25869 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Yönetmeliğin Geçici Madde 1  (b) bendine göre 1//1/2005 tarihinden önce sabit ve mobil istasyonlara verilmiş olan egzoz gazı emisyon ölçüm yetki belgeleri (il çevre koruma vakıflarının devrettiği şirketlere verilen yetki belgeleri ve Milli Eğitim Bakanlığına bağlı eğitim kurumlarına verilmiş olan izinler dahil) ile 01.01.2005 tarihinden sonra da  il çevre koruma vakıflarının ortak olduğu şirketlere geçen egzoz gazı emisyon ölçüm yetki belgeleri 01.01.2007 tarihi itibariyle geçerliliğini kaybetmiştir. Geçerliliğini kaybetmiş olan istasyonların egzoz gazı emisyon ölçüm yetki belgeleri ve bu istasyonların ellerinde bulunan egzoz emisyon pulu ve ruhsatların  İl Çevre ve Orman Müdürlüğü’ne teslim edilmesi gerekmektedir. İl Çevre ve Orman Müdürlüğü, iptal edilen sabit veya mobil istasyonlarının isimlerini Bakanlığa bildirir.

 

8 Temmuz 2005 tarih ve 25869 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Yönetmeliğin Geçici Madde 1  (c) bendine göre 1/1/2007 tarihinden itibaren bütün egzoz gazı emisyon ölçüm istasyonlarının TS 12047 standardını sağlayan sabit istasyon veya  TS-EN 45004 (TS EN ISO/IEC 17020:2004)’ü sağlayan araç muayene istasyonu olması gerekmektedir.   

 

Ayrıca, ilgili Yönetmelik çerçevesinde TS 12047 standardını sağlayan sabit istasyonlara , Valiliklerce uygun görüldükten ve protokol imzalandıktan sonra bu Genelgeye göre Egzoz Gazı Emisyon Ölçüm Yetki Belgesi verilecektir. Ayrıca, TS 12047 standardını sağlayan ve yetki belgesi almış sabit istasyonlar için bu genelge ekinde yer alan (Ek-1)’deki protokolün  2007 yılında yeniden yapılması gerekmektedir.

               

5442 sayılı İl İdaresi Kanunu uyarınca hizmetlerin yürütülmesini düzenleyen tebliğ, genelge ve talimatların uygulanmasından illerde Valilikler yetkili ve sorumludur.

 

Bu çerçevede uygulamalar aşağıda belirtildiği gibi  gerçekleştirilecektir;

§         Egzoz Gazı Emisyon Ölçüm Yetki Belgesi, İl Çevre ve Orman Müdürlükleri tarafından yerinde yapılan inceleme sonucu ilgili istasyonunun Yönetmeliğin 5 inci maddesinde belirtilen şartları sağlaması durumunda Bakanlığımızca verilecektir. Egzoz emisyon ölçüm işlemi yapacak her  istasyonun Egzoz Gazı Emisyon Ölçüm Yetki Belgesi  bulundurması zorunludur.

§         Egzoz Gazı Emisyon Ölçüm Yetki Belgesi protokol yapılan Valiliğin il sınırları içerisinde geçerlidir.

§         Yönetmeliğin 10 uncu maddesine göre Egzoz Gazı Emisyon Ölçüm Yetki Belgesinin geçerlilik süresi düzenlendiği tarihten itibaren 3 (üç) yıldır. Süre bitiminde talep halinde yeterlilik koşulları devam ediyorsa Egzoz Gazı Emisyon Ölçüm Yetki Belgesi yenilenecektir.

§         Valilikler (İl Çevre ve Orman Müdürlüğü) Egzoz Emisyon Ölçüm Pulları ve Motorlu Taşıt Egzoz Emisyon Ruhsatlarını Bakanlığımızın İdari ve Mali İşler Dairesi Başkanlığından temin edeceklerdir.

 

• Egzoz emisyonu ölçümü sonucunda, ölçüm sonuçları standartlara uygun çıkan araçlara Bakanlığımız tarafından bastırılan Motorlu Taşıt Egzoz Emisyon Ruhsatı  ücretsiz verilerek  işaretli bölüme  Bakanlığımız tarafından bastırılan küçük boyuttaki hologramlı pullar  yapıştırılacak ve onaylanacaktır

 

§         Bakanlığımızın bastırmış olduğu egzoz emisyon ölçüm pulları ve Motorlu Taşıt Egzoz Emisyon Ruhsatı dışında pul bastıran ve kullananlar hakkında mer’i mevzuat çerçevesinde işlem yapılacaktır.

 

§         Yönetmeliğin 9 uncu maddesi uyarınca Motorlu Taşıt Egzoz Emisyon Ölçüm İşlemi Bedeli, 2007 yılı için  17-YTL (KDV Dahil) olarak belirlenmiştir.

* Ölçüm yetkisi devam eden istasyonların 2006 yılında almış oldukları ancak 01.01.2007 tarihi itibariyle kullanmadıkları egzoz gazı emisyon ölçüm pulu miktarının tespit edilerek, 2007 yılı için belirlenen pul bedeli arasındaki farkın illerdeki İl Çevre ve Orman Müdürlüğü Döner Sermaye İşletmelerinin ilgili hesap numarasına yatırılması gerekmektedir.

Egzoz emisyon ölçümlerinde , motorlu taşıt egzoz emisyon ölçüm işlemi bedeli olan  17 YTL bedelin 8,50 YTL’sı  pul bedeli ve işletme gideri olup İl Çevre ve Orman Müdürlüklerinin illerdeki Döner Sermaye İşletmelerinin ilgili hesap numaralarına yatırılacak, 8,50 YTL’sı  ise Egzoz Gazı Emisyon Ölçüm Yetki Belgesi ile yetki verilen ölçüm istasyonlarına gerçekleştirecekleri hizmetin karşılığı olarak bırakılacaktır.

    * Egzoz Gazı Emisyon Ölçüm Yetki Belgesi verilen istasyonlar pul bedellerini, (8,50 YTL x satın alınan pul sayısı = toplam pul bedeli), peşin olarak  illerdeki İl Çevre ve Orman Müdürlüğü Döner Sermaye İşletmelerinin ilgili hesap numarasına  yatırmalarını müteakip,  banka dekontunun bir örneği ile İl Çevre ve Orman Müdürlüklerine başvurarak egzoz emisyon ölçüm pullarını temin edebileceklerdir. Ayrıca, Motorlu Taşıt Egzoz Emisyon Ruhsat Belgesini de İl Çevre ve Orman Müdürlüklerinden ücretsiz olarak alabileceklerdir.

      * Bakanlığımız Döner Sermaye İşletmesi Müdürlüğünce bastırılarak illere gönderilecek Egzoz Emisyon Ölçüm  Pulları, Motorlu Taşıt Egzoz Emisyon Ruhsatı ve Egzoz Emisyon Ölçüm İzleme Çizelgesi (EK-2) İl Çevre ve Orman Müdürlüğü’nce yetki verilen ve protokolü imzalayan istasyon yetkililerine tutanakla teslim edilecektir.

* İl Çevre ve Orman Müdürlükleri satılan pul bedellerine ait Fatura Bilgi Formu ve eki dekontu en geç ertesi gün  İl Döner Sermaye İşletmesine gönderilerek, İl Döner Sermaye İşletmesince  düzenlenecek fatura ilgiliye gönderilecektir.

* 2007 yılı için Egzoz Gazı Emisyon Ölçüm Yetki Belgesi bedeli 1.500 YTL (KDV Dahil) olarak belirlenmiştir. Söz konusu belge için, Valiliklerce uygun bulunan ve EK 1‘deki protokolü imzalayan istasyon sahipleri Bakanlığımız Döner Sermayesi İşletmesi’nin illerdeki İl Çevre ve Orman Müdürlüğü Döner Sermaye İşletmelerinin ilgili hesap numarasına 1.500 YTL bedelin yatırılmasını müteakiben banka dekontunu İl Çevre ve Orman Müdürlüğü’ne teslim edeceklerdir. Valilikler imzalanan protokol örneği, TSE tarafından verilen “Yetkili Servis Belgesi” veya Araç Muayene İstasyonları için Ulaştırma Bakanlığı tarafından verilen “Geçici İşletme Yetki Belgesi” ve dekontun bir nüshasını Bakanlığa gönderecek, Bakanlık hazırlanan Egzoz Gazı Emisyon Ölçüm Yetki Belgesi  ilgiliye teslim edilmek üzere Valiliklere gönderecektir.

 

Ülkemiz genelinde tüm illerde gerçekleştirilecek egzoz gazı emisyonlarının kontrolünde uyulması gerekli hükümler 8 Temmuz 2005 tarih ve 25869 sayılı Resmi Gazetede  yayımlanan Trafikte Seyreden Motorlu Kara Taşıtlarından Kaynaklanan Egzoz Gazı Emisyonlarının Kontrolüne Dair Yönetmeliğe göre  gerçekleştirilecektir. 

 

4856 sayılı Çevre ve Orman Bakanlığı Teşkilat  ve Görevleri Hakkında Kanunun 29 uncu Maddesi uyarınca  Mahalli Çevre Kurulları Bakanlığımıza bağlı sürekli kurul olarak belirlenmiş olup, çalışmalarının yönlendirilmesi yetkisi Bakanlığımıza aittir. Bu nedenle, söz konusu hizmetlerin yürütülmesine ilişkin Mahalli Çevre Kurullarının Bakanlığın belirlediği düzenlemelerden farklı veya bu düzenlemelere aykırı kararlar alması mümkün değildir.

 

Ayrıca 13.05.2006 tarih ve 26167 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren “Çevre Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun”’un 14 üncü maddesinin (a) bendi ile 2006/10 sayılı 2872 sayılı Çevre Kanunu uyarınca verilecek idari para cezalarına ilişkin Genelge’nin 2 inci maddesi uyarınca ve 28 Kasım 2006 tarih 26360 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği(sıra No:363) ile yeniden belirlenen değerlendirme oranı da dikkate alınarak; egzoz emisyon ölçümü yaptırmayan motorlu taşıt sahiplerine 539 YTL, yönetmelikte belirlenen standartlara aykırı emisyona sebep olan motorlu taşıt sahiplerine 1.078 YTL. İdari para cezası uygulanması gerekmektedir.

 

Bu bağlamda, 2007 yılında egzoz emisyon ölçümlerine ve taşıtların Egzoz Emisyon Ölçüm Pulu bulunup bulunmadığına ilişkin denetimlerine özen gösterilerek cezalar konusunda kamuoyunun bilgilendirilmesi gerekmektedir.İl Çevre ve Orman Müdürlüğünce İl Emniyet Müdürlüğü ile işbirliği halinde aylık ortak bir denetim programının oluşturulması, plan dahilinde denetimlerin yapılması ve Bakanlığa düzenli bilgi verilmesi gerekmektedir.

 

Motorlu kara taşıtlarının egzoz emisyonlarının ölçümleri ve yetki verilen ölçüm istasyonlarının denetlenmesinden Bakanlığımız merkez ve taşra teşkilatı yetkili ve sorumludur.

 

            Bu bağlamda, bu Genelgenin  illerimizde titizlikle uygulanması  ve 2007 yılında egzoz emisyon ölçüm ve denetim işleminin aksatılmadan yürütülmesi amacıyla yukarıda belirtilen hususlara dikkat edilmesi hususunda bilgilerinizi ve gereğini arz ve rica ederim.

 

 

                                                                                              Osman PEPE

                                                                                                   Bakan

 

 

EKLER:

 

EK-1 : Yeni Egzoz Emisyon Yetki Belgesi Alacak İstasyonlara Ait Protokol Örneği

EK-2:  Egzoz Emisyon Ölçüm İzlenim Çizelgesi